Wprowadzenie kodeksu i opłaty reklamowej w Gminie

P

rzez 25 lat obowiązywania ustawy o samorządzie gminnym, w której sprawy ładu przestrzennego uznane zostały za jedno z podstawowych zadań gminy, społeczności lokalne nie posiadały skutecznych instrumentów egzekwowania tegoż ładu w zakresie wykorzystania przestrzeni w celach reklamowych. Sytuacja uległa zmianie po 11 września 2015 roku, po wejściu w życie ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu.

Nowelizacja ustawy daje samorządom narzędzie dające większy wpływ władz na wygląd otoczenia. Gmina może regulować zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Nowe przepisy przewidują również możliwość wprowadzenia opłaty reklamowej, co dodatkowo umożliwi zwiększenie dochodów budżetu Gminy.

Dla kogo korzyści finansowe z reklam w przestrzeni publicznej?

Dodatkowe wpływy do budżetu bez wątpienia są kuszące dla każdej JST, jednak istotą wprowadzenia kodeksu reklamowego jest poradzenie sobie z chaosem przestrzennym i wizualnym. Przykładów obiektów i miejsc przepełnionych reklamami nie brakuje. Finalnie efektywność reklam jest znikoma, do odbiorców nie trafia żaden komunikat, a przestrzeń publiczna konsekwentnie zostaje szpecona.

Wprowadzenie opłaty wynika z uznania, iż podmiot uzyskujący korzyść ekonomiczną (wymierną w dochodach) z przestrzeni publicznej, powinien częścią tego dochodu podzielić się z dysponentem tej przestrzeni. Jest to zatem opłata za prawo do uzyskiwania dochodu z przestrzeni publicznej . Z tego powodu opłata reklamowa pobierana jest wyłącznie od tablic i urządzeń reklamowych widocznych z przestrzeni dostępnych publicznie.

reklamy_1
reklamy_2
reklamy_3

Ryc.1, 2, 3. Reklamy w polskich miastach. Źródło: Google Images.

Od czego zależy wysokość opłaty reklamowej?

Wysokość opłaty zależy w głównej mierze od powierzchni reklamy, ale oprócz czynnika zmiennego (w wysokości 0,20 zł. za m2) naliczana jest również opłata stała (w maksymalnej wysokości 2,47 zł). Obie pobierane za każdy dzień w roku. Przykłady wyliczenia przychodu dla Gminy z reklamy o powierzchni 4 na 3 m, a także wysokości opłaty w zależności od powierzchni przedstawiono poniżej:

((12m2 x 0,20 zł) +2,47 zł) x 365 dni =

= 4,87 zł x 365 dni = 1.777,55 zł/rok

Powierzchnia reklamy [m2] Przychód dla Gminy
18 2.215,55 zł
36 3.529,55 zł
48 4.405,55 zł

Problem chaosu wizualnego nie dotyczy jedynie dużych miast. Problem w mniejszych ośrodkach obrazuje poniższe zdjęcie wykonane w Busku Zdroju. Na widocznym skrzyżowaniu ulic znajduje się 17 reklam, o łącznej powierzchni ok. 70 m2, co w przypadku ustalenia opłaty w maksymalnej wysokości może generować dochód w wysokości 56,50 zł. dziennie, czyli ponad 20.600,- zł. rocznie. Prawdopodobnie już ta opłata spowoduje likwidację części najmniej dochodowych, w praktyce najmniejszych reklam.

reklamy_busko

Ryc. 4. Widok miejscowości Busko Zdrój. Źródło: Google Images.

Gdyby rada miasta postanowiła o zakazie reklam lub ich znacznym ograniczeniu, to do czasu dostosowania przestrzeni do wymogów uchwały właściciele nośników reklamowych musieliby zapłacić łącznie karę w wysokości ponad 2.200,- zł dziennie, czyli aż 800.000,- rocznie. Opłata reklamowa, a w szczególności opłata karna, może być istotnym, a co najważniejsze skutecznym instrumentem wymuszającym dostosowanie reklam do zasad ustalanych przez rady gminy lub ich likwidację.

Od czego zależy wysokość opłaty reklamowej?

Regulacje mające na celu uporządkowanie krajobrazu, jednocześnie chroniące przed nadmiarem reklam podobne do odpowiednika kodeksu reklamowego są z sukcesem wprowadzane na całym świecie. Przykład Sao Paulo - metropolii zamieszkanej przez 11 mln ludzi - gdzie z powodzeniem wprowadzono zakaz, pokazuje że nie sprawdzają się prognozy bankructw przedsiębiorstw zajmujących się reklamą i marketingiem. Turyści chętnie odwiedzają Sao Paulo i cieszą się architekturą bez „skażenia” atakującymi zewsząd reklamami.

reklamy_swiat

Czy jest nadzieja dla polskich miast i gmin?

Z uwagą przyglądamy się działaniom podejmowanym przez polskie gminy w celu wprowadzenia tzw. kodeksu reklamowego. Do tej pory blisko 100 jednostek podjęło uchwałę i rozpoczęło pracę nad tym zagadnieniem. Jest zatem nadzieja na uporządkowanie przestrzeni polskich miast i gmin.

Podjęcie uchwały to dopiero pierwszy, ale bardzo ważny krok w celu uporządkowania ładu przestrzennego. Przy opracowaniu zasad i wprowadzaniu opłaty reklamowej niezbędne jest kompleksowe podejście łączące aspekty prawne, planistyczne i finansowe. Zainteresowanych odsyłamy do strony wyjaśniającej w jaki sposób wspieramy gminy w procesach wprowadzenia kodeksu i opłaty reklamowej (link). Proponujemy wsparcie zapewniające zaoszczędzenie czasu i obniżenie kosztów wdrożenia (posiadamy zespół złożony z urbanistów, architektów, prawników i ekonomistów).

Autor

Ryszard Grobelny,
Andrzej Skrzypczak

25.04.2016